Phóng viên đa phương tiện Titan Sports Khổng Dương

Ảnh

Mùa hè của tuyển bóng rổ nữ Trung Quốc đã kết thúc.

Ảnh

Bị Hàn Quốc lội ngược dòng ở bán kết Asian Games, cuối cùng chỉ mang về một huy chương đồng; lọt vào tốp 8 World Cup trông có vẻ đạt yêu cầu, nhưng gần như chỉ dựa vào một mình Hàn Húc gồng gánh; Trương Tử Vũ mang đến tia sáng le lói, nhưng không thể soi sáng sự ảm đạm lâu dài của vòng ngoài. Khi bóng rổ thế giới lao nhanh về phía vòng ngoài, khoảng trống và tốc độ, tuyển bóng rổ nữ Trung Quốc vẫn mắc kẹt trong cục diện cũ "trong mạnh, ngoài yếu". Nỗi lo sâu xa hơn nằm ở giải quốc nội: cạnh tranh mất cân bằng, cường độ không đủ, nhân tài đứt gãy. Asian Games hạ màn, vấn đề mới chỉ bắt đầu. Los Angeles 2028, tuyển bóng rổ nữ Trung Quốc dựa vào đâu để một lần nữa đối chọi với các đội mạnh thế giới?

Huy chương đồng trở thành tấm vải che thân cuối cùng

Ảnh

Đoàn thể thao Trung Quốc bội thu tại Asian Games Nagoya lần này, nhưng môn bóng rổ suýt trắng tay. Tuyển bóng rổ nữ Trung Quốc giành một huy chương đồng vào thời khắc cuối cùng, trở thành tấm vải che thân cuối cùng.

Tấm huy chương đồng này cũng không dễ dàng có được, trong trận đấu với Đài Bắc Trung Hoa, hai đội còn hòa nhau sau hiệp một. Phải biết rằng, Đài Bắc Trung Hoa ở Asia Cup kỳ trước thuộc nhóm B, đủ thấy thực lực bình thường đến mức nào. Cung Lỗ Minh nói: "Đội Đài Bắc Trung Hoa dốc hết sức muốn đọ sức với chúng tôi, vì vậy chúng tôi gặp một số khó khăn, nhưng các cầu thủ đã vượt qua sự mệt mỏi, cũng vượt qua một số thay đổi về tâm lý, cuối cùng giành chiến thắng trong trận đấu này, chúng tôi cũng rất vui vì điều đó."

Tuy giành được huy chương đồng, nhưng kết quả như vậy chắc chắn không thể khiến người ta hài lòng. Đặc biệt là trận bán kết thua Hàn Quốc, đội Trung Quốc từng chiếm thế rất tốt, nhưng bị lội ngược dòng vào thời khắc cuối. Đội mắc tới 18 lần mất bóng, điều gây sốc hơn là 13 lần ném ba điểm đều trượt hết. Nhìn chung, màn thể hiện lần này của tuyển bóng rổ nữ Trung Quốc thậm chí khó có thể dùng từ "tạm chấp nhận được" để mô tả. Khu vực trong tuy vẫn có ưu thế tuyệt đối, nhưng sự tầm thường của vòng ngoài khiến ưu thế khu vực trong không thể phát huy tối đa.

Điểm sáng duy nhất có lẽ chỉ có Trương Tử Vũ, tài năng trẻ 19 tuổi này có số liệu khá tốt tại kỳ Asian Games đầu tiên, nhưng cũng có không ít điều đáng rút kinh nghiệm. Cung Lỗ Minh nói về phong độ của Trương Tử Vũ: "Trương Tử Vũ là một cầu thủ trẻ, năm nay mới 19 tuổi, lần đầu tham dự Asian Games, vai trò của cô ấy đối với đội vẫn rất nổi bật. Thông qua việc tích lũy kinh nghiệm từ Asian Games, cải thiện thêm một số điểm về kỹ thuật, vai trò của cô ấy trong tương lai sẽ lớn hơn."

Sự trưởng thành của Trương Tử Vũ cần thời gian, nhưng những gì đội bóng này phải đối mặt trước mắt không chỉ là vấn đề mài giũa một cầu thủ trẻ. Sự thiếu chính xác ở vòng ngoài, việc mất bóng mất kiểm soát, sự sụp đổ ở thời khắc then chốt, những vấn đề này sẽ không tự động biến mất theo sự tiến bộ của một người. Asian Games kết thúc cũng có nghĩa là toàn bộ nhiệm vụ thi đấu mùa hè năm nay của tuyển bóng rổ nữ Trung Quốc đã kết thúc, đội cần có sự tổng kết sâu sắc hơn.

Cung Lỗ Minh tổng kết phong độ chung của đội: "Tại Asian Games, thực tế chúng tôi đã không hoàn thành nhiệm vụ, nhiệm vụ của chúng tôi là giành chức vô địch, vì mục tiêu này chúng tôi đã cùng nhau nỗ lực, kết quả quả thực có phần tiếc nuối, nhưng tôi tin rằng các cầu thủ sẽ tổng kết tốt World Cup và Asian Games, cung cấp một số căn cứ cho quá trình tập luyện tiếp theo, tất cả chúng tôi đều rất trân trọng cơ hội tại Asian Games lần này."

Chuyển giao thế hệ khó nói là suôn sẻ

Xét toàn bộ hành trình mùa hè, bảng thành tích của tuyển bóng rổ nữ Trung Quốc tạm chấp nhận được. Việc chỉ giành huy chương đồng tại Asian Games tất nhiên đáng thất vọng, nhưng lọt vào tốp 8 World Cup đã hoàn thành nhiệm vụ đặt ra trước giải. Tuy nhiên, ngoài thành tích, những gì đội thu hoạch được lại không lớn như tưởng tượng.

Việc lọt vào tốp 8 World Cup chủ yếu dựa vào năng lực cá nhân của Hàn Húc. Cuối cùng cô được chọn vào đội hình tiêu biểu thứ hai của World Cup, đóng góp trung bình 18,8 điểm, 10,8 rebound mỗi trận, cả hai chỉ số đều nằm trong tốp hai của giải. Có thể nói, Hàn Húc gần như một mình chống đỡ cả hệ thống công thủ của tuyển bóng rổ nữ Trung Quốc. Nhưng vấn đề cũng chính nằm ở đây - khi thành tích của một đội bóng phụ thuộc rất lớn vào phong độ của một người, những mối lo ngầm trong xây dựng tổng thể đã bị che lấp.

Việc phát hiện lực lượng trẻ không có nhiều điểm sáng. Dương Thư Dư và La Hân Vực là những cầu thủ thể hiện tốt nhất mùa hè năm nay ngoài Hàn Húc, nhưng hai người này cũng đã chinh chiến nhiều năm ở đội tuyển quốc gia, không phải là người mới theo đúng nghĩa. Những cầu thủ trẻ hơn khác tạm thời chưa thể hiện được tiềm năng có thể phát huy tác dụng ở cấp độ đội tuyển quốc gia. Đặc biệt là vòng ngoài, mãi không tìm được người kế thừa sau thế hệ vàng. Vương Tư Vũ bị chấn thương nặng ở mắt cá chân vẫn mang thương ra sân, điều đó thay vì nói là sự thể hiện tinh thần chiến đấu, chi bằng nói là một sự bất lực - ở vị trí này, người có thể đứng ra thay thế thực sự quá ít.

Như vậy, ưu thế của tuyển bóng rổ nữ Trung Quốc hoàn toàn tập trung ở khu vực trong. Đội cần tối đa hóa ưu thế khu vực trong trên sân, vì vậy lối chơi tỏ ra đặc biệt cổ điển, có phần lạc hậu so với xu hướng bóng rổ thế giới. Đối thủ có thể phát huy đầy đủ ưu thế tốc độ và ném rổ, còn chúng ta ở phương diện này không thể hiện được, trận đấu đương nhiên trở nên khó khăn. Trận bán kết với đội Hàn Quốc chính là biểu hiện tập trung của tình cảnh khó khăn này.

Cung Lỗ Minh cũng đã tổng kết điểm này, ông nói: "Ở giai đoạn hiện tại, xu hướng quốc tế là một mặt, nhưng bạn phải có con người và kỹ thuật về mặt này. Khi có đủ cả con người và kỹ thuật, phong cách sẽ được xây dựng, điều này vẫn phải làm dựa trên tình hình thực tế của đội." Có những lúc bạn muốn kết hợp trong và ngoài, nhưng không thực hiện được. Cung Lỗ Minh cũng thừa nhận sự kết hợp trong ngoài có vấn đề: "Bóng vào trong rồi không ra được, bóng ra ngoài thì tốc độ cũng rất chậm, sự phòng ngự tích cực của đối phương đã gây cho chúng tôi rất nhiều khó khăn."

Xét từ góc độ thành tích, màn thể hiện của đội mùa hè năm nay tạm chấp nhận được. Nhưng xét từ góc độ xây dựng đội bóng trong tương lai, thực sự khó mà lạc quan. Mặc dù khu vực trong của chúng ta rất mạnh, nhưng trong thời đại ngày nay, nếu thực lực vòng ngoài không theo kịp thì trên đấu trường quốc tế cũng khó có sức cạnh tranh mạnh. Cung Lỗ Minh cũng thẳng thắn: "Hiện nay, tuyến hậu vệ là khâu tương đối yếu của chúng tôi."

Mục tiêu cuối cùng của đội bóng này là Thế vận hội Los Angeles 2028. Cung Lỗ Minh nói: "Asian Games lần này và World Cup trước đó được coi là một lần kiểm tra khá tốt, giúp chúng tôi thấy được vấn đề." Nhưng thấy được vấn đề là một chuyện, giải quyết vấn đề lại là chuyện khác, hơn nữa muốn giải quyết khá khó khăn. Một thực tế không thể né tránh là trình độ giải quốc nội có hạn, không thể liên tục cung cấp nguồn nhân tài dự bị chất lượng cao cho đội tuyển quốc gia. Khi cường độ đối kháng, trình độ chiến thuật và môi trường cạnh tranh của giải đấu đều không thể đạt tiêu chuẩn cao hơn, thì màn thể hiện của đội tuyển quốc gia ở các giải đấu lớn trở thành nước không có nguồn. Sự mạnh mẽ ở khu vực trong có thể dựa vào thiên phú, nhưng sự trưởng thành của vòng ngoài cuối cùng vẫn cần sự nuôi dưỡng lâu dài của mảnh đất giải quốc nội.

Bế tắc thực sự nằm ở giải quốc nội

Tuy nhiên, chất dinh dưỡng mà mảnh đất này hiện có thể cung cấp lại khiến người ta khó lạc quan. Sau khi Đại hội Thể thao toàn quốc kết thúc, mùa giải WCBA mới lại sắp bắt đầu. Nhưng từ tình hình những năm qua, sự giúp đỡ mà giải WCBA có thể mang lại cho các cầu thủ trong nước không lớn.

Số lượng đội tuy không ít, nhưng thực sự có sức cạnh tranh thì không nhiều, phần lớn các trận đấu đều một chiều. Các cầu thủ trong nước được rèn luyện rất hạn chế trong môi trường như vậy, phong cách thi đấu của nhiều đội cũng thiên về cổ điển. Lấy cú ném ba điểm làm ví dụ, mùa trước tỷ trọng ném ba điểm trung bình của WCBA chỉ là 34%, trong khi World Cup đạt 38,1%, tỷ lệ ném ba điểm thành công trung bình cũng thấp hơn nhiều so với mức trung bình của World Cup. Khi bóng rổ thế giới ngày càng phụ thuộc vào ném rổ vòng ngoài và kéo giãn khoảng trống, giải đấu của chúng ta vẫn vận hành theo cách tương đối lạc hậu, cầu thủ đương nhiên khó thích nghi với sự đối kháng cường độ cao hơn và chuyển đổi công thủ nhanh hơn trên đấu trường quốc tế.

Mùa trước, giải WCBA thậm chí rơi vào tình trạng nửa tạm dừng, Cung Lỗ Minh cho các cầu thủ đội tuyển quốc gia tập trung tập luyện thay vì thi đấu mùa giải thường. Đây thực ra là một biện pháp bất đắc dĩ, càng làm nổi bật trình độ bình thường của giải đấu. Cung Lỗ Minh khi trả lời phỏng vấn cũng từng thẳng thắn: "Nói thật, trình độ của giải quốc nội có chút khó nói." Câu nói này tuy hàm súc, nhưng đã nói lên sự thật.

Mùa giải mới, giải đấu cũng sẽ không có nhiều thay đổi. Tứ Xuyên và Sơn Tây sẽ tiếp tục là hai cực tranh bá, Sơn Tây sẽ đầu tư nhiều hơn, đưa về một tuyển thủ quốc gia tầm cỡ. Nhưng nhìn chung, khoảng cách giữa các đội trong giải vẫn rất lớn, cường độ bình thường, số trận đấu thực sự có thể gây khó khăn cho các tuyển thủ quốc gia chỉ đếm trên đầu ngón tay. Trong môi trường như vậy, các cầu thủ rất khó duy trì thậm chí nâng cao phong độ thi đấu của mình thông qua giải đấu.

Vì vậy, sau Asian Games, Cung Lỗ Minh cũng nhấn mạnh, hy vọng các cầu thủ có thể ra nước ngoài nhiều hơn, rèn luyện tại những giải bóng rổ thực sự có trình độ cao của thế giới. Sự phát triển méo mó của giải đấu trong mấy năm qua, cùng việc ồ ạt "kết hợp thể thao với giáo dục", đã khiến nhân tài bóng rổ nữ có phần đứt gãy. Mục đích ban đầu của việc kết hợp thể thao với giáo dục vốn là tốt, nhưng trong quá trình thực hiện, sự kết nối giữa bóng rổ học đường và giải chuyên nghiệp không thông suốt, lượng lớn cầu thủ trẻ có tài năng thiếu sự tôi luyện của các trận đấu trình độ cao ở giai đoạn trưởng thành then chốt, cuối cùng dẫn đến sự đứt gãy trong việc cung cấp nhân tài. Việc hàn gắn sự đứt gãy này e rằng cần vài năm, trông chờ vào sự trưởng thành của lứa cầu thủ trẻ U19, U17 hiện nay.

Điều này cũng có nghĩa là, trong một khoảng thời gian khá dài sắp tới, tuyển bóng rổ nữ Trung Quốc e rằng đều phải dò dẫm tiến lên trong cục diện "trong mạnh, ngoài yếu". Những Hàn Húc, Lý Nguyệt Nhữ, Trương Tử Vũ có thể chống đỡ cả một bầu trời dưới rổ, nhưng bóng rổ rốt cuộc vẫn là môn thể thao của năm người. Khi vòng ngoài không thể cung cấp đủ hỏa lực hỗ trợ, khi tuyến hậu vệ không thể ổn định chuyền bóng ra dưới sự phòng ngự cường độ cao, ưu thế khu vực trong sẽ khó phát huy.

Ra nước ngoài có lẽ là con đường thực tế nhất hiện nay. Chỉ khi để nhiều cầu thủ hơn được mài giũa ở những giải đấu có trình độ cao hơn, tuyển bóng rổ nữ Trung Quốc mới thực sự có thể thoát khỏi nỗi đau đứt gãy nhân tài, xây dựng lại sự tự tin để đối chọi với các đội mạnh thế giới.